Lời giới thiệu | Hồng lâu mộng | Tào Tuyết Cần | https://cachlam365.net

Hồng lâu mộng

Trong lịch sử dân tộc văn học Trung Quốc. Hồng Lâu Mộng có một vị trí đặc biệt quan trọng. Người Nước Trung Hoa mê hồn đọc nó, phản hồi về nó ( 1 ), sáng tác về nó đến nỗi nói : “ Khai đàm bất thuyết Hồng Lâu Mộng, Độc tận thi thư diệc uổng nhiên ! ” ( Mở miệng mà không nói Hồng Lâu Mộng thì đọc hết cả thi thư cũng vô ích ! ). Có một ngành học chuyên nghiên cứu và điều tra về Hồng Lâu Mộng, gọi là Hồng học ; gần đây nhất vẫn thấy Trung Quốc in chuyên san “ Hồng Lâu Mộng điều tra và nghiên cứu ”. – Có lẽ trên quốc tế chỉ có Shakespeare là có một vinh dự lớn lao như vậy, vì có “ Shakespeare học ”. Cái gì làm người Trung Quốc say Hồng lâu mộng “ như điếu đổ ” vậy ? Trước hết, đó là do tác phẩm cung ứng những nhu yếu sâu xa của thời đại. Thời nhà Thanh, dưới thời các nhà vua Ung Chính, Càn Long ( 1723 – 1795 ) là thời kinh tế tài chính phồn vinh, chẳng những công nghiệp, thủ công nghiệp, mà cả khai thác mỏ, thương nghiệp … cũng tăng trưởng can đảm và mạnh mẽ. Các thành thị lớn như Nam Kinh, Dương Châu, Võ Xương, Nhạc Châu … kinh doanh, sản xuất sầm uất là những đô thị lớn. Chỉ kể một thị xã như Thanh Giang bên bờ Vận Hà thôi mà thời đó đã có hơn nửa triệu dân ! Nền kinh tế tài chính tự phát tư bản chủ nghĩa đó trong lòng xã hội phong kiến chuyên chế mọt ruỗng và đang trên đà tan rã, đã đẻ ra một những tầng lớp người thành thị, những người này có những nhu yếu nghệ thuật và thẩm mỹ mới. Tây Sương Ký, Mẫu đơn đình, Cổ kim tiểu thuyết, Liêu Trai … là những tác phẩm tả tình yêu, những số phận, những buồn vui cá thể …, chính là sự “ thăng hoa ” của đời sống đã mở màn khác trước về chất của người thành thị. Hồng lâu mộng là sự biểu lộ những tư tưởng của thời đại : niềm tin dân chủ, niềm tin phê phán đời sống xã hội phong kiến mục nát, phê phán những giáo điều truyền thống đã ăn sâu bén rễ hàng ngàn năm, đòi tự do yêu đương, giải phóng đậm cá tính, đòi tự do bình đẳng, khát khao một lý tưởng cho đời sống … Tất cả những cái đó có những mặt thừa kế tư tưởng dân chủ thời Minh và đầu Thanh, nhưng nó chính là mẫu sản phẩm của ý thức tư tưởng thị dân đương thời. Giữa những khát vọng sâu xa ấy của con người thời đại và sự bộc lộ nó ra một cách nghệ thuật và thẩm mỹ, đã có một cuộc hẹn hò tuyệt diệu qua Hồng Lâu Mộng. o0o Tác giả chính của Hồng Lâu Mộng, Tào Tuyết Cần 1716 ( ? ) – 1763 ( ? ) giống như phần đông các nhà văn lớn Trung Quốc trong lịch sử dân tộc, viết văn là để giải tỏa nỗi niềm “ cô phẫn ”, là để ký thác những suy tư về con người và thời đại. Ông vốn sinh ra trong một mái ấm gia đình đại quý tộc. Từ đời tằng tổ đến đời cha, thay nhau tập chức “ Giang ninh chức tạo ” là một chức quan to thu thuế. Năm lần vua Khang Hy tuần du phương Nam thì bốn lần ở lại nhà họ Tào, đủ biết sự sủng ái của nhà vua với mái ấm gia đình ông ra làm sao ! Và cũng hoàn toàn có thể đoán biết đời sống trong phú Giang hồi đó xa hoa, vương giá như thế nào ! Trong Hồng Lâu Mộng, Nguyên phi về thăm nhà có một buổi mà nhái xây đắp bao nhiêu đình tạ trong vườn Đại quan, nữa là nhà vua tuần du ngự đến nhà. Nhà ông chăng những là hào môn vọng tộc hiển hách như vậy, lại còn có truyền thống văn chương. Ông nội ông, Tào Dần, đứng in bộ ” Toàn Đường Thi trứ danh, và là một nhà thơ, tác giả ” Luyện đình thi sao ”. Nhưng đời sống vàng son đó của mái ấm gia đình ông đã trôi qua, đã tan vỡ. Lúc Tào Tuyết Cần lớn lên thì tổng thể đã ở đằng sau rồi : cha bị khép tội, bị không bổ nhiệm, bị tịch biên gia sán, nhà họ Tào suy sụp và ông phải về sống ờ vùng ngoại ô phía tây thành Bắc Kinh trong cảnh : “ cả nhà rau cháo, ruợu thường mua chịu ”. Hồng Lâu Mộng do đó hoàn toàn có thể xem là phản quang những hồi ức của Tào Tuyết Cần về đời sống quý tộc đã tan vỡ đó. Một mặt, đó là sự nhớ tiếc khôn nguôi những huy hoàng của vàng son lộng lẫy, cảm thấy tổng thể nhuốm màu thê lương, hư vô, tổng thể đều xê dịch về phía bế tắc, tiêu diệt, toàn bộ đều đáng ân hận, và chỉ hoàn toàn có thể cứu chuộc bằng Hư Vô, bằng siêu hình, bằng tôn giáo ! Nhưng mặt khác, từ trong đời sống nghèo khó ngày hôm nay, quay đầu nhìn lại thì cái khoảng cách lớn lao đó làm cho ông thấy được rõ hơn, khách quan hơn, bình tĩnh hơn những gì ông đã thấy, đã nếm trái về đời sống thối nát của giai cấp quý tộc và sự miêu tả khách quan ” những quan hệ hiện thực ” này làm ông trở thành một nhà hiện thực. Chí ít thì về mặt đó, ông đã lay chuyến được ” niềm sáng sủa về cái trật tự hiện tồn “, và như vậy, ông là loại sản phẩm của một thời đại, đồng thời đã nhìn xa hơn thời đại. Tào Tuyết Cần đề 10 năng dế viết 80 hồi đầu, Hồng Lâu Mộng : “ Xem ra chữ toàn bằng huyết, cay đắng mười năm khéo lạ lùng ” ; năm lần sửa chửa, trong cảnh cùng khốn, ốm đau không tiền chạy thuốc, trong cánh đứa con yếu của ông chết. Và ông đã lìa đời trong cảnh đau khố dồn dập đó. Bình sinh, ông vẽ giỏi, hay thơ, thích rượu, cuồng phong. Người ta chỉ biết được về ông có thế thôi ! Hai mươi tám năm sau khi ông mất, Cao Ngạc viết tiếp 40 hồi, đến khoáng 1792 – 1793 thì Hồng Lâu Mộng được in và lưu truyền khắp trung Quốc. Những hồi Cao Ngạc viết tiếp thì không hề hay bằng những hồi Tào Tuyết Cần viết, nhưng cũng phải nói là Cao Ngạc đã sống với tác phẩm và tri âm tác giả, nên đã hoàn thành xong dự tính của Tào Tuyết Cần và tiếp nối đuôi nhau bút lực của người đi trước, hoàn thành xong và thể hiện toàn vẹn tư tưởng của tác phẩm, khiến cho tác phẩm vẫn giữ được vẻ mê hoặc mãnh liệt. ( 2 )

BI KỊCH TÌNH YÊU VÀ Ý NGHĨA TÌNH YÊU TRONG HỒNG LÂU MỘNG

Bạn đang đọc: Lời giới thiệu | Hồng lâu mộng | Tào Tuyết Cần | https://cachlam365.net

Advertisement

Câu chuyện tình giữa Giả Bảo Ngọc và Lâm Đại Ngọc xuyên suốt qua hàng loạt tác phẩm, tạo ra sự chủ đề chính của cuốn tiểu thuyết vĩ đại này. Giả Bảo Ngọc và Lâm Đại Ngọc, hai bạn bè cô cậu ruột, cùng ở chung một nhà từ bé ; lớn lên, vì Bảo Ngọc được bà nội nuông chiều, riêng cho ở trong vườn Đại quan cùng với đám “ quần thoa ”, nên anh ta và Đại Ngọc thân thiện nhau. Nhưng đây không phải là câu truyện “ lửa gần rơm … ”. Đây cũng không phải chỉ là câu truyện “ tài tử giai nhân là nợ sẵn ”. Tình yêu của họ còn có nguyên cớ sâu xa hơn nhiều ; họ nói như Saint Exupéry : “ Yêu nhau không phải là nhìn nhau mà là cùng nhìn về một hướng ”, nghĩa là họ “ đồng điệu ”, “ tri âm ” lẫn nhau trên những yếu tố có ý nghĩa đời sống. Nói cho đúng, lúc đầu Bảo Ngọc cũng còn có chút phân vân. Anh ta sống giữa đám a hoàn nhan sắc, những Tập nhân, Tình văn … những người này là những phụ nữ xuất thân từ những tầng lớp dưới, được họ Giả mua về hầu hạ, nhưng đó là những người có tình, có phẩm chất tốt đẹp. Họ chính là mót bức màn ngăn bụi trần của phủ Vinh quốc đầy dẫy những hạng đàn ông ô trọc. Bảo Ngọc cảm nhận được thực ra vị tha, quên mình đầy dịu dàng êm ả của họ, anh ta như một người được vây bọc bởi sự tận tụy, yêu dấu … của những nữ tỳ – đồng thời cũng là “ nữ thần ” này. Do đó không lạ gì mà Bảo Ngọc đã nêu lên cái “ nguyên tắc dịu dàng êm ả ” rất lạ lẫm với tư tưởng “ trọng nam khinh nữ ” của xã hội phong kiến : “ Xương thịt con gái là nước kết thành. Tôi trông thấy con gái thì người tôi nhẹ nhàng, khoan khoái, thấy con trai thì như bị phải hơi dơ bấn ”. Trong phủ Giả lúc đó còn có cô em họ Tiết Bảo Thoa ở nhờ. Bảo Thoa đẹp, đức hạnh, nết na theo đúng nếp nhà phong kiến. Bảo Ngọc cũng mến Bảo Thoa, gần nàng, chàng trai đôi lúc cũng thấy xiêu xiêu, quả có như lời Lâm Đại Ngọc “ gần cô chị thì quên béng cô em ” ! Nhưng rồi từ từ, Bảo Ngọc chỉ yêu có Đại Ngọc thôi. Đại Ngọc kiều diễm, yếu ớt, là một tâm hồn dễ cám xúc, một tâm hồn nhạy cảm và nhiều mẫu mã – đó là một tâm hồn thơ đích thực ; và đó là điều mà họ gặp nhau. Quan trọng hơn, là trong khi cả nhà chờ mong Bảo Ngọc học giỏi thi đỗ, làm quan giữ nếp nhà …, thì Bảo Ngọc lại chán ngấy cái con đường mòn nhàm chán đó, và người hiểu anh duy nhất là Đại Ngọc. Bảo Ngọc, chàng trai được nhốt trong cái lồng kính quý tộc đầy cao lương gấm vóc, anh ta được người ta dùng gia giáo, thi giáo, lễ pháp … để ràng buộc theo con đuờng vạch sẵn. Giả Bảo Ngọc bị mất tự do, và anh ta cảm thấy thâm thúy điều đó, nên khi nào anh ta cũng vùng vẫy tìm lối thoát, tìm cách phán kháng lại. Như một con chim khao khát trời xanh to lớn bị nhốt vào cái lồng vàng chật hẹp, Giả Bảo Ngọc sống không yên ổn. Anh lục lọi sách vở, đi vào triết học cổ, đi vào “ tham thiền ngộ đạo ” … nhưng những cái đó không phân phối được cho anh một vũ khí tư tưởng nào để tự giải phóng ! Mà thực ra, thì anh cũng lẩn quẩn, loanh quanh ; anh ta là một loại sản phẩm đầy xích míc của một xã hội cũng đang chứa đầy xích míc, một xã hội đang tìm lối ra nhưng không có lối ra. Rốt cuộc, anh ta tỏ thái độ thiếu tín nhiệm những gì “ thánh hiền ” đã viết, đã soạn, cho đó là “ soạn bậy ”, là “ bịa ”, là “ nói tầm bậy ”. Đối với đạo đức phong kiến mà cái cao nhất là “ tôi trung con hiếu ”, “ sát thân thành nhân ”, anh ta dám nói những lời “ cách mệnh ” : “ Nhũng bọn mày râu dơ bẩn, chỉ biết “ quan văn chết vì lời can gián, quan võ chết vì đánh giặc ”, là hai cái chết của kẻ đại trượng phu, thành ra chỉ làm rối lên, nào có biết đâu có vua ngu mới có bầy tôi chết vì lời can gián ; chỉ lo ra công đánh giặc, liều mình quyết tử, tương lai sẽ bỏ nước cho ai. Thật là lời lẽ của ké “ đại nghịch vô đạo ”. Tất nhiên, nói cho công minh, đó là một đôi ý nghĩ đột xuất của chàng trai này, còn như thông thường, anh ta vẫn phải nép mình trong lồng cũi tuân phục “ di huấn thánh nhân ”. Trong hoàn cánh đó, Lâm Đại Ngọc đã đến. Họ đã đến với nhau không thuận tiện. Đại Ngọc vì gia cảnh đến ở nhờ trong phủ họ Giả, tuy là cháu ngoại đấy, nhưng vẫn bị Giá mẫu xem là “ người ngoài ” : “ nữ nhân ngoại tộc ”. Cái mặc cảm “ ăn bám ở nhờ ” luôn luôn làm nàng đau khổ – nàng vốn là người nhiều tự ái là người nhạy cảm, khó hòa hợp với chung quanh và do đó đơn độc. Tình cảnh của nàng còn bi đát hơn Bảo Ngọc nhiều, vì nàng là con gái, là phận ở nhờ, mà trong cái xã hội ghê khiếp ấy, thì nàng chẳng là cái gì cả, nàng chỉ là một cánh bèo dạt, một cánh hoa rơi ! Cho nên nàng thương hoa, khóc hoa, chôn hoa, cho nên vì thế nàng luôn buồn thương vô hạn. Tâm hồn nàng như một sợi tơ đàn mảnh mai, bất kể một giọt mưa thu hay tơ liễu bay đều âm vang một điệu buồn đứt ruột ! Cái yếu ớt, cái “ đa sầu đa cảm ” của nàng cũng là một nét tính cách riêng nhưng xuất phát từ những điều kiện kèm theo của thời đại. Giả Bảo Ngọc và Lâm Đại Ngọc đã đến với nhau như thế và đã đến với nhau rồi, hiểu lòng nhau rồi, họ vẫn sống những ngày tháng không yên. Trong tình yêu này, họ chưa được hưởng bao nhiêu niềm hạnh phúc ; chưa nếm mật ngọt tình yêu, họ đã linh cảm thấy mật đắng của đời ! Họ luôn luôn bị bủa vây trong trùng điệp của mạng lưới phong kiến. Họ không phải là người quyết định hành động được tình yêu của mình. Cuối cùng, Giả mẫu và bọn phu nhân trong phu họ Giả đã quyết định hành động ! Họ đã chọn Tiết Bảo Thoa cho Bảo Ngọc. Và một khi đã chọn, họ đã nhẫn tâm theo kế “ đánh cắp ” của Phượng Thư. Bảo Ngọc cứ yên trí là “ cưới em Lâm ”, hóa ra lúc giở khăn che mặt, lại là Bảo Thoa ; Bảo Ngọc lúc bấy giờ mới bật ngửa, mà Lâm Đại Ngọc thì sau cơn ốm nặng, đã chết trong niềm đau đớn, oán hận bằng đốt thơ, đốt khăn khuyến mãi ngay trong lúc cả nhà mừng đám cuởí của người mình yêu ! Kết thúc tấn thảm kịch này, Bảo Ngọc trốn nhà đi tu ; và Bảo Thoa làm một người góa phụ trẻ đau khổ.

THI PHÁP NHÂN VẬT HỒNG LÂU MỘNG

Hồng Lâu Mộng không những đã đưa lại một nội dung mới mang ý nghĩa thời đại ; nó còn làm được một việc vĩ đại nữa là thay đổi thi pháp tiểu thuyết Trung Quốc. Lỗ Tấn nói : “ Từ khi Hồng Lâu Mộng ra đời, tư tưởng và cách viết truyền thống đã bị phá vỡ ”. Tiểu thuyết Trung Quốc trước đây, hầu hết là tiểu thuyết chương hồi như Tam quốc, Thủy hử, Tây du … thiên về miêu tả hành vi, miêu tả hoạt động giải trí bên ngoài và lời nói của nhân vật. Con người trong những tiểu thuyết đó, mẫu sản phẩm của một nền kinh tế tài chính nông nghiệp mang đặc thù phương pháp sản xuất châu Á, có bề giản đơn, đồng điệu trong một tính cách, rạch ròi trung, nịnh đôi đường. Những truyện ngắn “ truyền kỳ ”, những truyện ngắn trong Liêu Trai đã khởi đầu thấm đẫm sắc tố con người thị dân với những khát vọng nồng nhiệt hơn, phức tạp hơn nhưng vẫn chứa có một thi pháp tiểu thuyết thực sự phản ánh một cách nhìn mới về con người. Hồng Lâu Mộng đã làm được việc đó. Dĩ nhiên là trong những hạn chế nóng bức của thời đại. Dù cho có những tác nhân tư bản chủ nghĩa, tác nhân kinh tề sản phẩm & hàng hóa, thị trường, thành phố, thị dân … xã hội Trung Quốc vẫn là xã hội phong kiến, và cái con người “ mới ” mà người ta chờ đón đó đã Open chưa hoàn hảo ; thi pháp tiểu thuyết trong Hồng Lâu Mộng đã mang 1 số ít tác nhân mới của tiểu thuyết cận đại phương Tây, nhưng nó không hề đi xa hơn nũa. Nó vẫn còn bị giam mình trong cái khung tiểu thuyết chương hồi truyền thống, lấy “ kể việc ” làm phương tiện đi lại đa phần tò mò của con người. Nhưng, xét cho kỹ thì phải ghi nhận những yếu tố mới ở Hồng Lâu Mộng là rất có ý nghĩa. Trước hết, đó là cách nhìn con người trong sự tăng trưởng đầy xích míc, sự tăng trưởng biện chứng, có chiều sâu đầy kịch tính. Số phận và tính cách của Bảo Ngọc đã được tác giả miêu tả không đơn thuần. Đó là xích míc gĩưa khát vọng tự do và sự ràng buộc nặng nề của mái ấm gia đình và xã hội phong kiến. Đó là tình yêu chân thành và quý báu như chính sinh mệnh của anh ta và lạ thay, anh ta phần nhiều chẳng làm được gì, chẳng chiến đấu dũng manh gì để đoạt lấy niềm hạnh phúc ! Mọi việc gần như đã phó mặc ! Trước khi chết, Lâm Đại Ngọc oán giận, đau buồn đốt khăn Tặng Ngay, đốt tập thơ …, không phải là không có lý ! Anh ta chưa khi nào xứng danh là một trang “ tu mi nam tử ” có lý tưởng, kiên cường ! Vấp phải những xích míc nghiệt ngã của thời đại, anh ta sinh ra đau thần kinh, mắc chứng “ ngây ”, cứ cười hì hì suốt ngày. Điều đó càng đẩy sâu anh ta vào thảm kịch. Cuối cùng giải pháp “ đi tu ” – phản ánh sự khước từ, sự phản kháng dầu yếu ớt – đã được anh ta lựa chọn. Đi thi và thi đỗ cao để an ủi gia dình, rồi bó trốn đi tu, Bảo Ngọc đã đi hết sự tăng trưởng tính cách một cách hài hòa và hợp lý và quả là qua số phận anh ta, như một số ít nhà nghiên cứu đánh giá và nhận định, có sự gởi gắm, có sự bộc lộ một phần nào bản thân tác giả. Đó đúng là một số phận tiểu thuyết theo ý nghĩa văn minh của từ này. Lâm Đại Ngọc là một tính cách mê hoặc khác. Nàng yêu Bảo Ngọc, nhưng do thân phận của nàng, mỗi khi Bảo Ngọc ngỏ lời là nàng lại giận hờn, buồn tủi, làm ra vẻ cự tuyệt … “ Bảo Ngọc cười nói : – Tôi là người nhiều sầu, nhiều bệnh, cô là trang nghiêng nước nghiêng thành. ( 3 ) Đại Ngọc nghe thấy câu ấy, mặt và tai đỏ bừng lên, lập tức dựng ngược lông mày, như cau lại mà không phải là cau, trố hai con mắt, như trợn mà không phải trợn. Má đào nổi giận, mặt phấn ngậm hờn, trỏ vào mặt Bảo Ngọc : – Anh nói bậy, muốn chết đấy ! Dám đem nhũng lời lẳng lơ suồng sã lăng nhăng để khinh nhờn tôi ! Tôi về mách cậu mợ đấy ”. ( tập I ) Điều đó làm cho nàng trở nên đáng yêu và tội nghiệp, làm cho nàng trở nên nhiều dịu dàng êm ả hơn. Không một nét giả dối, nàng là một nhân vật đã hiện ra với chiều sâu tâm ý phong phú, được thể hiện qua tình yêu, qua những quan hệ khác. Phút sau cuối nàng nghe nói Bảo Ngọc sắp lấy vợ, và người được chọn sẽ là người trong phủ, nàng chắc mẫm người đó sẽ là mình, chứa chan kỳ vọng, và từ đau buồn vô vọng, trong ốm đau, nàng trở lại sống linh động, tươi đẹp … Ai hay đó là phút nàng ở gần sự kết thúc nhất. Những cảnh như vậy làm cho nhân vật thực, thân thiện, nhiều mẫu mã, mê hoặc …. và về mặt soi rọi tâm ý nhân vật, đã đạt đến trình độ của nhân vật tiểu thuyết văn minh. Hồng Lâu Mộng có tất cá 235 nhân vật đàn ông, 213 nhân vật dàn bà ( một khối lượng nhân vật khổng lồ ! – trong Chiến tranh và tự do có chừng 500 nhân vật ). Làm chủ chừng ấy nhân vật, miêu tả, cá tính hóa họ một cách có hiệu suất cao là một phát minh sáng tạo khác thường. Trong số đó, điển hình nổi bật lên sự miêu tả và thiết kế xây dựng nhân vật Tiết Bảo Thoa. Tiết Bảo Thoa là một tính cách gần như đối nghịch với Lâm Đại Ngọc, Giả Bảo Ngọc ; chính những nhân vật trong Hồng Lâu Mộng đã tăng trưởng trong sự đối nghịch như vậy, làm cho cuốn tiểu thuyết có nhiều khuôn mặt, nhiều hợp âm. Tiết Bảo Thoa là một nhân vật phụ nữ lý tính. Nàng còn ít tuổi mà đầy bản lĩnh, ở nàng toàn bộ đều đúng mực, hài hòa và hợp lý, lô-gích, nàng là hiện thân của nguyên tắc đạo đức phong kiến. Bao giờ nàng cũng là một người con gái sống cho mái ấm gia đình, sống cho dự tính người khác – và dự tính đó luôn được nàng đồng ý vì đó cũng chính là của nàng. Sự hòa hợp giữa nàng và gia pháp phong kiến là điều trọn vẹn tự nguyện. Nàng là người có học, xem nhiều sách, biết làm thơ, nhưng hãy nghe nàng tâm sự ( cũng là răn đe Đại Ngọc ) : “ Bọn con gái tất cả chúng ta không biết chữ càng tốt … Ngay đến cả việc làm thơ, viết chữ đã không phải là phận sự chị em mình, mà cũng không phải phận sự của bọn con trai nữa. Người con trai đọc sách nhiều phải hiểu nghĩa lý để ra giúp dân trị nước mới đúng … ” ( tập III ). Với Bảo Ngọc, một người không yêu nàng, nhưng nàng theo sự sắp xếp của bề trên, lấy Bảo Ngọc không một chút ít tự ái ; nàng làm bổn phận của người vợ, khuyên giải chồng, “ lý sự ” với chồng : “ … chứ giờ đây gặp đến vua thánh, nhà ta mấy đời đội ơn triều đình, cha ông được hưởng biết bao sung sướng … ” ( tập IV ). Nếu nói “ thực chất ” và “ bản lĩnh ” giai cấp thì quả nàng là hiện thân của giai cấp. Nàng có ác không ? Có. Khi con hầu Kim Xuyến nhảy xuống giếng tự tử, Vương phu nhân cảm thấy lương tâm cắn rứt, nhưng nàng thì không, nàng tươi cười, an ủi đổ lỗi cho Kim Xuyến và nói : “ Dì cũng chẳng nên lo ngại buồn bã làm gì, chỉ cần cho vài lạng bạc làm ma cho nó là trọn tình chủ tớ rồi ”. Nàng có giả dối không ? Có. Nàng đã bày kế “ ve sầu lột xác ” để đánh lừa bọn con hầu, tránh điều bất lợi cho mình. Bảo Thoa khi nào cũng tỉnh táo, cũng lắm mẹo ! Nhưng nàng có đáng thương không ? Nàng không ít cũng yêu Giả Bảo Ngọc mà tự kiềm chế, và ở đầu cuối, với tổng thể sức lực lao động và nghị lực, với tổng thể sự chân tình, nàng muốn có niềm hạnh phúc trong đời sống phong kiến với Bảo Ngọc, nhưng rốt cuộc nàng cũng trở thành một nhân vật thảm kịch. Bi kịch của nàng là thảm kịch của một người trung thành với chủ với đạo đức phong kiến. Gần với tính cách của Tiết Bảo Thoa là Vương Hy Phượng. Đó cũng là một nhân vật nữ rất là rực rỡ nữa. Những nhân vật như vậy làm tất cả chúng ta nhớ nhiều đến Hoạn Thư của Nguyễn Du. Đó là sự miêu tả trung thành với chủ với thực chất củaa hiện thực, thực chất của những mối quan hệ phong kiến, đồng thời nó là một sự đậm chất ngầu hóa rất là thâm thúy. Ngoài ra con biết bao nhiêu nhân vật đáng quan tâm nữa trong cái quốc tế bát ngát của Hồng Lâu Mộng. Dường như đó là cả một quả đât : trong đó có hàng trăm số phận, và mỗi số phận đưa đến cho tất cả chúng ta một mảnh đời, một tâm lý về nhân thế. Nhà lý luận tiểu thuyết nổi tiếng Bakhtin có nói rằng nhân vật tiểu thuyết phải có phần “ dư thừa nhân tính ”. Có nghĩa là nhân vật, ngoài vai trò xã hội ( quý phái, nghề nghiệp ) phải có cái phần dư thừa nhân tính, cái phần nhu yếu nhân tính, cái phần cá tính tự do mà tấm áo xã hội không tiềm ẩn hết.

Nhân vật của Hồng Lâu Mộng vừa là giai cấp xã hội vừa là những nhân vật mang tính người, tính toàn nhân loại, ở trong họ có cái phần “người” và những nhân vật như vậy bao giờ cũng là một phát hiện, có sức hấp dẫn rất mạnh. * Hồng Lâu Mộng là cả một thế giới. Thông qua cuộc sống từ thịnh đến suy của một gia đình quý tộc, tác giả đã làm hiển hiện sự băng hoại của xã hội phong kiến, của nhân tính phong kiến, đã cho ta thấy một xã hội như thế là không phương cứu chữa! Không phải chỉ vì bọn người ấy sống trên áp bức và bóc lột địa tô, mà cái chính là cuộc sống trống rỗng của bọn họ; ngày và đêm trong cái phủ họ Giả ấy chỉ toàn là những chuyện giành giật, lừa gạt, dâm dật, tự tử, tội ác… Một vài khuôn mặt lương thiện – trong đó khá nhiều là thuộc tầng lớp dưới, như già Lưu, như Tập Nhân… không cứu nỗi sự sụp đỗ tất yếu của nó. Hồng Lâu Mộng đã đưa đến cho người đọc những hiểu biết sâu xa về xã hội và về con người với một cách viết chân thực, giản dị mà bao gồm nhiều bút pháp lớn kim cổ. Nó là một cuốn bách khoa sinh động về xã hội Trung Quốc thời xưa. Về mặt thi pháp nghệ thuật, thì đó là một bước tiến mới trong nghệ thuật tiểu thuyết của thế giới. Hồng Lâu Mộng xứng đáng đứng ngang với các kiệt tác của nhân loại.

Xem thêm: Số Hữu Tỉ, Biểu Diễn Số Hữu Tỉ 3/-4 Trên Trục Số, Biểu Diễn Số Hữu Tỉ 3/

Advertisement

25 – 10 – 1988 Mai Quốc Liên. ( 1 ). Theo thống kê có đến 900 loại. ( 2 ). Cao Ngạc ( ? – ? ) tự Lan Thự, tác giả 40 hồi sau Hồng Lâu Mộng và Lan Thu thi sao, Lan Thự văn tồn, Nghiễn hương từ … tự Vân Sĩ, biệt hiệu Hồng Lâu ngoại sĩ ( Hồng Lâu Mộng vốn tên Thạch đầu ký. Có lẽ Cao Ngạc là người đặt tên nó là Hồng Lâu Mộng ). Làm quan dưới triều Kiền Long, Gia Khánh, trải các chức Nội các thị tộc, Hình khoa cấp sự trung, Nhập tịch Mãn Thanh ( Kỳ quán “ nhương hoàng ” – màu vàng pha ). ( 3 ). Dùng chữ trong Tây sương ký.

Tài liệu tham khảo chính:

– Lịch Sử Văn học Trung Quốc ( Nguyên – Minh – Thanh ). Sở nghiên cứu và điều tra Văn học thuộc Viện Khoa Học Trung Quốc, Bắc Kinh, 1962. Bản dịch Nhà xuất bản Văn học, TP. Hà Nội, 1964. – Bùi Kỷ ; Lời trình làng, Hồng lâu mộng tập 1. Nhà xuất bản Văn hóa. TP.HN, 1962. – Tào Tuyết Cần dữ Hồng lâu mộng. Hồng lâu mộng, quyển thượng. Thế giới thư cục, Nước Singapore, 1973 .

Advertisement
Advertisement